Thuis » Tentoonstelling

'Zichtbaar geloven' in de Nadere Reformatie

De Zeeuwse Bibliotheek toonde tot en met 11 oktober 2008 een expositie die was gewijd aan de Nadere Reformatie. De bestreken periode is ca 1600-1750. Het eerste blijk van de Nadere Reformatie is aan te wijzen in 1608 en dat is in 2008 juist 400 jaar geleden. De benaming ‘Zichtbaar geloven’ is gekozen omdat binnen deze beweging een duidelijke meerwaarde werd gegeven aan de zichtbare praktijk van de godzaligheid. Het is een historische tentoonstelling die geen relaties legt met mogelijke doorwerking in latere eeuwen. Een overzicht van objecten en teksten is beschikbaar.

 Overzicht van de tentoonstelling 'Zichtbaar geloven'   Algemene vitrines vand e tentoonstelling 'Zichtbaar geloven'   Thematische vitrines van de tentoonstelling 'Zichtbaar geloven'

Overzicht                              Algemene vitrines            Thematische vitrines

De tentoonstelling is thematisch ingericht. In de eerste vitrine ligt het notulenboek van de Classis Schouwen-Duiveland opengeslagen op 15 maart 1608. Op die vergadering vroeg Willem Teellinck naar een middel om allerlei ijdele volksvermaken te weren. Er is ook een vitrine gewijd aan het Engelse Puritanisme, dat aanzienlijke invloed uitoefende op de Nadere Reformatie. Ook de Navolging van Christus van Thomas a Kempis ontbreekt niet.

In het thematische gedeelte komen achtereenvolgens aan de orde: Persoonlijke vroomheid, Opvoeding en onderwijs, Vroomheid in het beroep, Theocratie, Cultuur, Geestelijke liederen, Wetenschap en Zending. Het merendeel van de stukken komt uit de eigen collectie van de Zeeuwse Bibliotheek. Daartoe behoren unieke uitgaven als de anonieme uitgave van het eerste reformatietractaat Philopatris van Willem Teellinck en de Geestelycke queeckerije van de Middelburgse schoolmeester Johannes de Swaef. In de vitrine Wetenschap worden fragmenten getoond uit het Journaal 1604-1634 van de bekende onderzoeker en natuurfilosoof Isaac Beeckman die zich nauw verwant voelde met Willem Teellinck. Uit de bespiegelingen van Udemans over de natuur als het 'tweede boeck van God' blijkt dat Udemans omstreeks 1609 uitging van het wereldbeeld van de Deense astronoom Tycho Brahe (1546-1601). Dit was op dat moment een moderne opvatting. Heel bijzonder, maar niet direct aan de Nadere Reformatie verbonden, is een Nederlandse vertaling van het bekende gebedenboekje van Johann Habermann. Het boekje is hartvormig en losbladig.
Andere bijdragen komen uit het bezit van de collectie Oude Drukken van de Vrije Universiteit en diverse archieven. Uniek is de attestatie die Willem Teellinck 1606 kreeg uit de puriteinsgezinde anglicaanse gemeente van Banbury en die werd ondertekend door enige bekende puriteinen. Het originele stuk wordt bewaard in het Koninklijk Huisarchief.

De vormgeving van de tentoonstelling werd verzorgd door Rinus Roepman (Snowball Middelburg). Elke vitrine was voorzien van een gekleurde banier met een plaat, een titel en een beknopte verwoording. De kleur van de banier werd doorgetrokken in de belettering van teksten in de vitrine. De moderne vormgeving zorgde voor veel rust en dat droeg bij aan de toegankelijkheid.